اخبار و مقالات پزشکی سلامت روانشناسی

بيماري آب سياه يا گلوكوم نوعي از بيماري هاي چشمي است كه به عصب بينايي آسيب مي رساند. اين آسيب اغلب به دليل فشار بالاي غير طبيعي در چشم شما ايجاد مي شود. گلوكوم يكي از علل اصلي نابينايي در افراد بالاي ۶۰ سال است. جالب است بدانيد اين بيماري در هر سني ممكن است رخ دهد اما در افراد مسن شيوع بيشتري دارد. بسياري از انواع آب سياه هيچ علامت هشدار دهنده اي ندارند. اين اثر به قدري تدريجي است كه ممكن است تا زماني كه وضعيت در مرحله پيشرفته نباشد، متوجه تغييري در بينايي خود نشويد.

از آنجايي كه از دست دادن بينايي به دليل گلوكوم قابل بهبود نيست، انجام معاينات چشمي منظم و اندازه گيري فشار چشم بسيار حائز اهميت مي باشد. زيرا به كمك اين معاينات مي توان اين بيماري را در مراحل اوليه تشخيص داد و به طور مناسب درمان كرد. اگر گلوكوم به موقع تشخيص داده شود، احتمال از دست دادن بينايي مي تواند كاهش يابد و يا از بروز آن جلوگيري شود. اگر اين عارضه را داريد، عموما تا پايان عمر به درمان نياز خواهيد داشت.

علائم آب سياه

علائم و نشانه هاي گلوكوم بسته به نوع و مرحله بيماري شما متفاوت است.

براي مثال:

علائم گلوكوم با زاويه باز
نقاط كور تكه تكه در ديد جانبي (محيطي) يا مركزي، اغلب در هر دو چشم
ديد تونلي در مراحل پيشرفته
علائم گلوكوم حاد زاويه بسته
سردرد شديد
چشم درد
تهوع و استفراغ
تاري ديد
هاله هاي اطراف چراغ ها
قرمزي چشم
اگر گلوكوم به موقع درمان نشود، منجر به كوري مي شود. تحقيقات نشان مي دهند كه حتي ۱۵ درصد از افراد مبتلا به گلوكوم كه تحت درمان قرارگرفته اند، در طي ۲۰ سال حداقل بينايي يك چشم خود را از دست مي دهند.

چه زماني بايد به پزشك مراجعه كرد؟

اگر برخي از علائم گلوكوم حاد زاويه بسته مانند: سردرد شديد، درد چشم و تاري ديد را تجربه كرديد، سريعاً به چشم پزشك مراجعه نماييد. چشم پزشك آنلاين مدافون در تمامي ساعات شبانه روز آماده ارائه خدمات به شما عزيزان مي باشد. شما مي توانيد با نصب و ثبت نام در اپليكيشن پزشك آنلاين مدافون، از بهترين متخصصان چشم پزشك كشور، مشاوره پزشكي آنلاين دريافت نماييد.

علل ايجاد آب سياه

گلوكوم يا آب سياه نتيجه آسيب به عصب بينايي است. همانطور كه اين عصب به تدريج خراب مي شود، نقاط كور در ميدان بينايي شما ايجاد مي شود. به دلايلي كه پزشكان به طور كامل درك نمي كنند، اين آسيب عصبي معمولاً به افزايش فشار در چشم مربوط مي شود. افزايش فشار چشم به دليل تجمع مايع (زلاليه) است كه در داخل چشم شما جريان دارد. اين مايع داخلي معمولاً از طريق بافتي به نام شبكه ترابكولار در زاويه اي كه عنبيه و قرنيه به هم مي رسند، تخليه مي شود. هنگامي كه مايع بيش از حد توليد مي شود يا سيستم زهكشي به درستي كار نمي كند، مايع نمي تواند با سرعت طبيعي خود خارج شود و فشار چشم افزايش مي يابد.

با توجه به تحقيقات دانشمندان، در برخي افراد ژن هاي مربوط به فشار چشم بالا و آسيب به عصب بينايي شناسايي شده است.

انواع آب سياه

گلوكوم يا آب سياه با زاويه باز

گلوكوم با زاويه باز شايع ترين شكل اين بيماري است. زاويه زهكشي ايجاد شده توسط قرنيه و عنبيه باز مي ماند، اما شبكه ترابكولار تا حدي مسدود شده است. اين باعث مي شود فشار در چشم به تدريج افزايش يابد. اين فشار به عصب بينايي آسيب مي رساند. آنقدر آهسته اتفاق مي افتد كه حتي ممكن است قبل از اينكه متوجه مشكلي شويد، بينايي خود را از دست بدهيد.

گلوكوم زاويه بسته

آب سياه زاويه بسته كه به آن گلوكوم با زاويه بسته نيز مي گويند، زماني رخ مي دهد كه عنبيه به سمت جلو برآمده مي شود تا زاويه زهكشي ايجاد شده توسط قرنيه و عنبيه را باريك يا مسدود كند. در نتيجه، مايع نمي تواند از طريق چشم گردش كند و فشار افزايش مي يابد. برخي از افراد داراي زواياي زهكشي باريكي هستند كه آنها را در معرض خطر ابتلا به گلوكوم با زاويه بسته قرار مي دهد.

آب سياه زاويه بسته ممكن است به طور ناگهاني (آب سياه حاد زاويه بسته) يا به تدريج (آب سياه مزمن زاويه بسته) رخ دهد. گلوكوم حاد زاويه بسته يك اورژانس پزشكي است.

گلوكوم با فشار طبيعي

در بيماري آب سياه با فشار طبيعي، حتي اگر فشار چشم شما در محدوده طبيعي باشد، عصب بينايي شما آسيب مي بيند. هيچ كس دليل دقيق اين موضوع را نمي داند. ممكن است عصب بينايي حساسي داشته باشيد، يا ممكن است خون كمتري به عصب بينايي شما برسد. اين جريان محدود خون مي تواند ناشي از تصلب شرايين (تجمع رسوبات چربي (پلاك) در شريان ها) يا ساير شرايطي باشد كه گردش خون را مختل مي كند.

گلوكوم در كودكان

ممكن است نوزادان و كودكان به گلوكوم مبتلا شوند. ممكن است از بدو تولد وجود داشته باشد يا در چند سال اول زندگي ايجاد شود. آسيب عصب بينايي ممكن است در اثر انسداد زهكشي يا يك بيماري زمينه اي ايجاد شود.

گلوكوم رنگدانه اي

در گلوكوم رنگدانه ‌اي، گرانول ‌هاي رنگدانه عنبيه در كانال ‌هاي تخليه تجمع مي ‌يابند و خروج مايع از چشم را مسدود مي‌كنند. فعاليت هايي مانند: دويدن گاهي اوقات گرانول هاي رنگدانه را تحريك مي كند، آنها را روي شبكه ترابكولار رسوب مي كند و باعث افزايش متناوب فشار مي شود.

عوامل خطر بيماري آب سياه

از آنجايي كه گلوكوم مي تواند بينايي را قبل از آشكار شدن هر گونه علائم يا نشانه اي از بين ببرد، بهتر است از عوامل خطر زير آگاه باشيد:

داشتن فشار داخلي چشم بالا (فشار داخل چشمي)
سن بالاي ۶۰ سال
سياه پوست، آسيايي يا اسپانيايي بودن
داشتن سابقه خانوادگي گلوكوم
داشتن برخي شرايط پزشكي مانند ديابت، بيماري قلبي، فشار خون بالا و كم خوني سلول داسي شكل
داشتن قرنيه هايي كه در مركز نازك هستند
به شدت نزديك بين يا دور بين بودن
داشتن آسيب چشم يا انواع خاصي از جراحي چشم
مصرف داروهاي كورتوني به ويژه قطره هاي چشمي به مدت طولاني
درباره بيماري چشمي آب مرواريد بيشتر بدانيد.

راه هاي جلوگيري از ايجاد گلوكوم

اين مراحل خود مراقبتي مي تواند به شما كمك كند تا گلوكوم را در مراحل اوليه تشخيص دهيد و باعث جلوگيري از كاهش بينايي يا كند شدن پيشرفت آن شويد.

چشمان خود را منظم معاينه نماييد.

معاينات جامع چشم به طور منظم مي تواند به تشخيص گلوكوم در مراحل اوليه آن كمك كند. به عنوان يك قاعده كلي، آكادمي چشم پزشكي آمريكا توصيه مي كند كه اگر زير ۴۰ سال داريد، هر ۵ تا ۱۰ سال يك بار يك معاينه جامع چشم انجام دهيد. اگر ۴۰ تا ۵۴ سال داريد، هر دو تا چهار سال يكبار؛ اگر ۵۵ تا ۶۴ سال سن داريد، هر يك تا سه سال يكبار. و اگر شما بالاي ۶۵ سال سن داريد، هر يك تا دو سال يكبار. همچنين اگر در معرض خطر ابتلا به گلوكوم هستيد، به غربالگري مكرر نياز خواهيد داشت.

سابقه خانوادگي خود را بررسي كنيد.

بيماري آب سياه معمولا به صورتي ارثي بوده و در برخي خانواده ها ديده مي شود. اگر در خانواده خود افراد مبتلا به گلوكوم داريد، بهتر است مكرر خود را مورد بررسي قرار دهيد.

ورزش كنيد.

ورزش منظم ​​مي تواند با كاهش فشار چشم به پيشگيري از گلوكوم كمك نمايد. با پزشك خود درباره برنامه ورزشي مناسب خود صحبت كنيد.

ازعينك هاي محافظ استفاده كنيد.

هنگام استفاده از ابزارهاي برقي يا انجام ورزش هاي راكتي با سرعت بالا از محافظ چشم يا عينك هاي مخصوص استفاده كنيد. زيرا آسيب هاي جدي چشم مي توانند منجر به ايجاد آب سياه شوند.

راه هاي درمان آب سياه
هدف در درمان بيماري آب سياه؛ پايين آوردن فشار داخل چشم به كمك روش‌هاي مختلف مانند دارو درماني؛ ليزر درماني؛ جراحي؛ و يا تركيبي از اين روش‌ها مي‌باشد كه بسته به نوع و شدت بيماري توسط پزشك معالج انتخاب مي‌گردد. بايد بدانيم كه درمان آب سياه هيچ‌گاه افت ديد و آسيب قبلي را نمي‌تواند جبران كند و در بهترين شرايط فقط مي‌تواند از آسيب بيش‌تر پيشگيري نمايد.

اين مقاله به تاييد دكتر بيتا عبدي پزشك عمومي مدافون رسيده است.